دکتری حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
چکیده
فیلمهای سینمایی پس از انقلاب اسلامی از سوی حکومت ممیزی شدهاند. این در حالی است که تمایل به آزادی هنری، هم در مشروح مذاکرات قانون اساسی وجود داشته و هم از برخی از اصول این قانون مانند اصل 24 و 25 مستفاد میگردد. در این مقاله، نسبت ممیزی فیلمهایی از کارگردانان مطرح (ایرج قادری، کمال تبریزی و ناصر تقوایی) که صرفاً به دلایل سیاسی مورد ممیزی واقع شدند، با مقررات دهه 60 در معرض تحلیل و واکاوی قرار گرفت. در بین سالهای 1357 تا 1369 که نظام حقوقی جدید بر پایه مبانی انقلاب اسلامی در حال شکلگیری و استقرار بود، مقررات در حوزه سینما و ممیزی فیلم نیز اعمال میشد و فیلمهای این فیلمسازان به سد محکم ممیزی برخورد کردند. فیلم «برزخیها» از ایرج قادری به بهانه استفاده از بازیگران زمان حکومت پهلوی، «در مسلخ عشق» ساخته کمال تبریزی به جهت سیاهنمایی از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و «ای ایران» به کارگردانی ناصر تقوایی به لحاظ ارائه تصویری متفاوت از وقوع انقلاب اسلامی و رویکردی طنز به نیروی انتظامی دچار ممیزی شدند. با وجود این، تطبیق ممیزی این فیلمها با موازین حقوقی، بلاوجه بوده و ممیزان دهه شصت، با معیارهای غیرحقوقی حکم بر ممیزی و توقیف این آثار دادهاند. برای جلوگیری از ممیزی غیرقانونی فیلمها، حذف نظام ممیزی و یا واگذاری انجام نظارت به شکل پسینی به نهادهای صنفی منتخب سینماگران نظیر خانه سینما، جایگزین مناسبی برای اصلاح ممیزی فعلی در سینماست.