حقوق و هنر

حقوق و هنر

هنر موسیقایی و مقررات حمایتی آن در حقوق مالکیت ادبی و هنری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
هنر موسیقایی یک آفرینش و پدیده فکری در حوزه ادبی و هنری است که از اجرای یک اثر موسیقایی شکل می‌گیرد. اثر موسیقایی توسط مؤلف یا مؤلفانی (پدیدآورنده/پدیدآورندگانی) پدید آمده، در حوزه حقوق مؤلف مطرح و حمایت می‌شود. اجرای اثر موسیقایی توسط اجراکننده یا اجراکنندگانی (هنرمندان مجری) چون خوانندگان و نوازندگان محقق می‌شود و درنتیجه اجرای اثر موسیقایی، هنر موسیقایی شکل می‌گیرد. با توجه به اینکه هنر موسیقایی ترکیب و آمیخته‌ای از اثر و اجراست، تبیین مفهوم و ماهیت آن نیازمند دقت است. ماهیت اثر موسیقایی در حقوق امروزی ایران مشخص نبوده، بیشتر تابع قرارداد است. علاوه بر این، اشخاص اثرگذار در آفرینش هنر موسیقایی مجموعه‌ای از پدیدآورندگان و اجراکنندگان هستند و مقررات ملی و بین­‌المللی حاکم بر آنها در دو حوزه حقوق مؤلف و حقوق مرتبط (حقوق مجاور) وضع شده است. در مقررات مختلف بین­المللی از پدیدآورندگان و اجراکنندگان آثار موسیقایی، کمینه حمایت پیش­بینی شده و برای کشورهای عضو لازم­الاتباع است. ایران به هیچ‌کدام از این مقررات بین­المللی، چه در حوزه حقوق مؤلف و چه در حوزه حقوق مجاور، نپیوسته است. بنابراین همان‌گونه که دولت ایران متعهد به حمایت از هنر موسیقایی خارجیان نیست، متقابلاً در چهارچوب مقررات بین­المللی برای اتباع ایرانی حقوقی در خارج از کشور لحاظ نمی‌شود. به­منظور حمایت شایسته از هنر موسیقایی ایرانی، وضع مقررات داخلی مناسب در خصوص حمایت از این هنر، به­ویژه در حوزه حقوق مرتبط با توجه به معطل ماندن لایحه حمایت از حقوق مالکیت ادبی- هنری و بازاندیشیدن در خصوص پیوستن به مقررات بین­المللی کپی­رایت، امری ضروری است.
کلیدواژه‌ها